Zavirite sa nama u jedan od najlepših manastira u Srbiji – manastir Mileševa, koji već osam vekova čuva prelepu fresku Belog anđela. Predstavićemo vam bogatstvo Kopaonika i Male srpske Svete gore.
KOPAONIK

O lepotama i vrednostima Kopaonika

Planina Kopaonik, Nacionalni park, popularno skijalište i izletište, tzv. krov Srbije, poznata i kao Srebrna planina. Naziv je dobila zahvaljujući rudnim bogatstvima, koja se eksploatišu još od srednjeg veka. Masiv planine, koji zauzima površinu od 2 758 kvadratnih kilometara, oivičen je rekama Lab, Toplica, Ibar, Sitnica i Jošanica. Najviši vrh je Pančićev vrh, visok 2 017m. Tu se nalazi mauzolej Josifa Pančića, poznatog srpskog naučnika i prirodnjaka.

Pancicev_vrh_during_winter

Zbog velikog rudnog bogatstva Kopaonika, reka Ibar je bila kičma i glavna žila kucavica srpske srednjovekovne države. Gradovi Maglič, Kozanik, Brvenik, Zvečan i Ras čuvali su rudnike i puteve koji su vodili do njih. Veliko bogatstvo tih rudnika Nemanjići su trošili na stalno uzdizanje džave i gradnju velelepnih zadužbina u kopaoničkoj podgorini. Tako su nastali manastiri Žiča, Studenica, Gradac, Stara i Nova Pavlica, Sopoćani, Đurđevi stupovi u dolini Ibra i Raške. Na istočnim padinama, u dolini Toplice, veliki Župan Stefan Nemanja podigao je svoje prve zadužbine, crkve posvećene Bogorodici i svetom Nikoli kod Kuršumlije.

kopaonik1

Na padinama Kopaonika smeštene su brojne banje, zahvaljujući bogatstvu termomineralnih izvora. Najznačajnije su: Lukovska, Kuršumlijska i Jošanička banja. Turizam je odlično razvijen na Kopaoniku, zahvaljujući dobroj iskorišćenosti prirodnih uslova za razvoj različitih vidova turizma – sportsko-rekreativnog turizma tokom letnje i zimske sezone i banjskog turizma. Kaopaonik je danas najveći ski centar u Srbiji, koji se prostire na oko 62 km staza i ski puteva uređenih za alpsko i nordijsko skijanje. Za ljubitelje noćnog skijanja u samom centru skijališta osvetljena je staza “Malo Jezero”. Sistemom za veštačko osnežavanje pokriveno je 97 posto skijališta. Sve staze su veoma dobro povezane sistemom žičara i ski liftova, kapaciteta od preko 34.000 skijaša na sat.

kopaonik-leti-Copy

MANASTIR MILEŠEVA

Manastir Mileševu podigao je četvrti vladar iz loze Nemanjića, Vladislav, u prvoj polovini 13. veka. Nalazi se u okolini Prijepolja, na reci Mileševci.

Crkva_mileseva_juzna_strana

Najverniji portreti svetog Save i njegovog oca svetog Simeona, i danas nas posmatraju sa zidova crkve posvećene Hristovom vaznesenju. Vladislav je preneo mošti svetog Save u Mileševu i one su tu boravile tri veka. U Mileševi se kralj Tvrtko nad Savinim kovčegom krunisao za kralja Srbije i Bosne. Za vreme turske vladavine manastir je uživao zaštitu moćnog vezira Mehmed-paše Sokolovića, koji je pohađao manastirsku školu, dok nije odveden u janjičare. Krajem 16. veka Srbi u Banatu su digli ustanak, koji je toliko tazbesneo Turke da su mošti svetog Save odneli na brdo Vračar i tamo ih spalili. Ubrzo zatim planula je i crkva. Obnovljena je 1863. zaslugom kneza Mihaila Obrenovića. Obnavljanjem manastirske riznice nedavno je vraćena ruka svetog Save i njegov štap.

Mileseva_monastery_by_Pudelek

Najpoznatija freska u Mileševi je freska Belog anđela. Ona je deo kompozicije Mironosnice na Hristovom grobu. Freska se nalazi na južnom zidu, i nastala je u 13. veku kao delo nepoznatih autora, Grka, školovanih u Carigradu, Nikeji i Solunu. U 16. veku, preko nje je naslikana druga freska, pa je Beli anđeo ostao sakriven sve do 20. veka, kada je ova crkva restauirana i sklonjena je gornja slika.

Meister_von_Mileseva_001

Prvi satelitski prenos između Evrope i Severne Amerike sadržao je sliku Belog anđela iz Mileševe, među prvim kadrovima, a nešto kasnije je isti signal poslat u svemir.

Engleski arheolog, Artur Evans, je, davne 1883. godine, u listu” Mančester gardijan” napisao sledeće: “Ništa što je naslikao Đoto ne dostiže lepotu ‘Anđela’ iz srpske kraljevske zadužbine, manastira Mileševe

OVČARSKO-KABLARSKA KLISURA

Ovčarsko-kablarska klisura je predeo izuzetnih odlika u centralnom delu Srbije, gde je reka Zapadna Morava između planina Ovčar i Kablar usekla klisuru impozantnih razmera.

Deo doline Zapadne Morave koji spaja Požešku i Čačansku kotlinu počinje na 1. km nizvodno od sastavaka Đetinje i Moravice i pruža se na dužini od 27. km, do ušća Kamenice u Moravu. Njen nadublji i najizrazitiji deo – Ovčarsko-kablarska klisura, duga je 16 km, mereno duž rečnog korita, skoro duplo više nego kada se izmeri pravolinijski, što je posledica izrazitog vijuganja reke i dolinskog dna.

ovcarsko-kablarska-klisura-2

Strme i stenovite strane Kablara, njegovi ostenjaci i šumski komleksi, kriju brojne vrste očuvane flore, često reliktnog karaktera. Karakteristične vrste u klisuri su ruj, grab, grabić, sitnolistna lipa, krunilostna lipa, crni jasen, ruj, hajdučka oputa, lovorolisni jeremičak.

Fauna je takođe bogata, kao posledica dobre očuvanosti i raznovrsnosti staništa (šumska staništa, stene, litice, vodena staništa, pašnjaci i livade). Često se mogu videti šumska kornjača, barska kornjača, šareni daždevnjak, kuna zlatica, kuna belica, jazavac, divlja mačka,vidra, sivi soko, suri orao, siva čaplja, jarebica kamenjarka.

U senkama šuma, na obali reke, na malim zaravnima i priljubljeni uz stene krije se 11 srednjovekovnih manastira, jedinstvenih po mestu u kome se nalaze i vremenu kada su nastali. Na levoj strani Zapadne Morave nalaze se Blagoveštenje, Ilinje, Savinje, Nikolje, Uspenje i Jovanje, a na desnoj Sretenje, Trojica, Preobraženje, Vaznesenje i Vavedenje. Zbog brojnih manastira, Ovčarsko-kablarska klisura naziva se i Nova ili Mala srpska Sveta gora.

Manastir Nikolje

 Prvi pisani pomen manastira Nikolja potiče iz 15. veka. Vuk Karadžić je u ovom manastiru “pronašao” Nikoljsko jevanđelje, za koje se smatra da datira iz 14. veka, a danas se čuva u Dablinu. To je rukopisna knjiga pisana na pergamentu, srpskoslovenskim jezikom sa elementima narodnog govora. Posvećena je četvorici jevanđelista: Mateiji, Marku, Luki i Jovanu. Svako poglavlje počinje ukrašenim inicijalom i raskošnom vinjetom, ilustracijom zaštitnog znaka svakog jevanđeliste: anđelom (Mateja), krilatim lavom (Marko), krilatim volom (Luka) i orlom (Jovan). U riznici manastira čuva se veoma značajna rukopisna knjiga u srpskoj kulturi napisana početkom 17. veka Karansko jevanđelje.

nikoljsko_1-jevandjelje

Prva strana Nikoljskog jevanđelja – Jevanđelje po Mateju